Một trong những điểm cốt lõi là việc gắn công bố hợp quy với mức độ rủi ro của sản phẩm, hàng hóa và dịch vụ. Thay vì áp dụng một cách đồng loạt, Thông tư cho phép lựa chọn phương thức đánh giá phù hợp với từng nhóm đối tượng. Với các sản phẩm có mức độ rủi ro thấp, doanh nghiệp có thể chủ động thực hiện tự đánh giá dựa trên kết quả thử nghiệm hợp lệ; trong khi đó, các sản phẩm có rủi ro cao vẫn cần thông qua tổ chức chứng nhận để đảm bảo tính khách quan và độ tin cậy.

Cách tiếp cận này giúp giảm bớt thủ tục không cần thiết, đồng thời tạo điều kiện cho doanh nghiệp linh hoạt hơn trong quá trình tuân thủ quy định. Tuy nhiên, đi kèm với đó là yêu cầu cao hơn về trách nhiệm. Sau khi công bố hợp quy, doanh nghiệp phải duy trì liên tục sự phù hợp của sản phẩm với quy chuẩn kỹ thuật, thực hiện kiểm soát chất lượng và giám sát định kỳ trong suốt quá trình sản xuất và lưu thông trên thị trường.

Một điểm đáng chú ý khác là quy trình công bố hợp quy được số hóa thông qua cơ sở dữ liệu quốc gia về tiêu chuẩn, đo lường và chất lượng. Việc đăng ký, xác nhận và lưu trữ thông tin được thực hiện trên hệ thống giúp nâng cao tính minh bạch và khả năng truy xuất. Trong trường hợp hệ thống chưa hoàn thiện, cơ chế nộp hồ sơ trực tiếp vẫn được duy trì nhằm đảm bảo không làm gián đoạn hoạt động của doanh nghiệp.

Song song với đó, yêu cầu về hồ sơ cũng được quy định chặt chẽ và có hệ thống hơn. Doanh nghiệp cần xây dựng đầy đủ tài liệu chứng minh sự phù hợp của sản phẩm, từ mô tả kỹ thuật, quy trình sản xuất đến kết quả thử nghiệm và kế hoạch kiểm soát chất lượng. Đây là cơ sở quan trọng để phục vụ công tác hậu kiểm của cơ quan quản lý nhà nước.

Thông tư cũng nhấn mạnh nghĩa vụ công khai thông tin công bố hợp quy và sử dụng dấu hợp quy trước khi đưa sản phẩm ra thị trường. Trong trường hợp phát sinh sự không phù hợp, doanh nghiệp phải chủ động thực hiện các biện pháp xử lý theo quy định pháp luật, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào cơ quan quản lý như trước đây.

Ngoài ra, việc công bố lại được yêu cầu khi có sự thay đổi về quy chuẩn kỹ thuật hoặc đặc tính của sản phẩm, nhằm đảm bảo thông tin công bố luôn phản ánh đúng thực tế.

*Ảnh minh họa.

Có thể thấy, Thông tư 14/2026/TT-BKHCN đang thúc đẩy quá trình chuyển đổi từ tiền kiểm sang hậu kiểm, phù hợp với thông lệ quốc tế. Trong bối cảnh đó, vai trò của các tổ chức đánh giá sự phù hợp ngày càng trở nên quan trọng trong việc hỗ trợ doanh nghiệp, đặc biệt đối với các sản phẩm có yêu cầu quản lý nghiêm ngặt.

Trong lĩnh vực vật liệu xây dựng, Viện Vật liệu Xây dựng là cơ quan có chuyên môn sâu về nghiên cứu, thử nghiệm và đánh giá chất lượng. Trực thuộc Viện, Văn phòng chứng nhận là đơn vị thực hiện hoạt động đánh giá và chứng nhận hợp quy đối với sản phẩm, hàng hóa vật liệu xây dựng, được cơ quan có thẩm quyền chỉ định và công nhận theo quy định của pháp luật về đánh giá sự phù hợp, phù hợp với yêu cầu của các quy chuẩn kỹ thuật tương ứng.

Với năng lực chuyên môn và hệ thống quản lý chất lượng được thiết lập theo quy định, hoạt động chứng nhận hợp quy của đơn vị góp phần hỗ trợ doanh nghiệp tuân thủ yêu cầu pháp lý, nâng cao chất lượng sản phẩm và tăng khả năng cạnh tranh trên thị trường.

Tải chi tiết Thông tư tại đây: Thông tư 14/2026/TT-BKHCN.Pdf

Ngày 09/4/2026, Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành Thông tư 14/2026/TT-BKHCN, quy định về công bố hợp chuẩn, công bố hợp quy và phương thức đánh giá sự phù hợp với tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật. Theo quy định tại Điều 7, công bố hợp chuẩn là hoạt động tự nguyện, áp dụng đối với sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ, quá trình, môi trường và các đối tượng khác trong hoạt động kinh tế – xã hội theo tiêu chuẩn tương ứng.

Khác với công bố hợp quy mang tính bắt buộc, công bố hợp chuẩn cho phép doanh nghiệp chủ động lựa chọn tiêu chuẩn áp dụng cũng như phương thức đánh giá phù hợp. Việc đánh giá có thể dựa trên kết quả chứng nhận của tổ chức chứng nhận đã đăng ký hoạt động hoặc được công nhận theo quy định của pháp luật, hoặc do chính tổ chức, cá nhân thực hiện trên cơ sở kết quả thử nghiệm của các tổ chức thử nghiệm đủ điều kiện. Cách tiếp cận này tạo sự linh hoạt, đồng thời vẫn đảm bảo độ tin cậy của kết quả đánh giá.

Theo quy định tại Điều 8 của Thông tư, hoạt động đánh giá hợp chuẩn có thể do tổ chức chứng nhận hoặc do tổ chức, cá nhân thực hiện. Kết quả đánh giá là căn cứ để tổ chức, cá nhân thực hiện công bố hợp chuẩn. Trong trường hợp áp dụng chứng nhận, việc đánh giá phải tuân thủ các phương thức đánh giá sự phù hợp theo quy định hiện hành.

Quy trình công bố hợp chuẩn được thực hiện theo hướng đơn giản hóa và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin. Tổ chức, cá nhân lập bản thông báo công bố hợp chuẩn theo mẫu quy định, trong đó chủ động lựa chọn và xác định các tiêu chuẩn áp dụng. Sau đó, việc thông báo được thực hiện thông qua Cơ sở dữ liệu quốc gia về tiêu chuẩn, đo lường và chất lượng và được xác nhận bằng mã số điện tử. Trường hợp hệ thống chưa đáp ứng, việc nộp hồ sơ trực tiếp hoặc qua dịch vụ bưu chính vẫn được chấp nhận và sẽ được cơ quan chuyên môn cập nhật lên hệ thống.

Mặc dù là hoạt động tự nguyện, công bố hợp chuẩn đi kèm với trách nhiệm rõ ràng của doanh nghiệp. Theo Điều 10 của Thông tư, tổ chức, cá nhân phải duy trì liên tục sự phù hợp của sản phẩm với tiêu chuẩn đã công bố, đồng thời thực hiện kiểm soát chất lượng, thử nghiệm và giám sát định kỳ trong quá trình sản xuất, kinh doanh.

Khi phát hiện sản phẩm không còn phù hợp với tiêu chuẩn đã công bố, doanh nghiệp có trách nhiệm thực hiện các nghĩa vụ theo quy định của pháp luật về chất lượng sản phẩm, hàng hóa. Đồng thời, hồ sơ công bố hợp chuẩn cần được lập và lưu giữ đầy đủ để phục vụ công tác kiểm tra, thanh tra của cơ quan quản lý nhà nước.

Đối với trường hợp công bố hợp chuẩn dựa trên chứng nhận, hồ sơ bao gồm giấy chứng nhận hợp chuẩn và các tài liệu liên quan. Trong trường hợp tự đánh giá, hồ sơ cần thể hiện đầy đủ các nội dung như mô tả sản phẩm, quy trình sản xuất, kết quả thử nghiệm, phương pháp đánh giá và các tài liệu chứng minh sự phù hợp với tiêu chuẩn áp dụng.

Việc công bố lại được thực hiện khi có sự thay đổi về tiêu chuẩn áp dụng, nội dung công bố hoặc các đặc tính của sản phẩm, nhằm đảm bảo thông tin công bố luôn chính xác và cập nhật.

* Ảnh minh họa

Có thể thấy, công bố hợp chuẩn không chỉ là một thủ tục mà còn là công cụ giúp doanh nghiệp chủ động kiểm soát chất lượng và nâng cao hình ảnh thương hiệu. Việc thực hiện công bố hợp chuẩn một cách bài bản sẽ góp phần tạo lợi thế cạnh tranh bền vững trong bối cảnh hội nhập và yêu cầu tiêu chuẩn ngày càng cao.

Trong lĩnh vực vật liệu xây dựng, Viện Vật liệu Xây dựng là cơ quan có chuyên môn sâu về nghiên cứu, thử nghiệm và đánh giá chất lượng. Trực thuộc Viện, Văn phòng chứng nhận là đơn vị thực hiện hoạt động đánh giá và chứng nhận hợp chuẩn, hợp quy đối với sản phẩm vật liệu xây dựng, được cơ quan có thẩm quyền chỉ định và công nhận theo quy định của pháp luật về đánh giá sự phù hợp, phù hợp với phạm vi hoạt động được cấp phép, góp phần hỗ trợ doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu tiêu chuẩn và nâng cao chất lượng sản phẩm trên thị trường.